|
Cultuurprijzen Vlaanderen 2009 |
|
Tuesday 05 January 2010 |
|
Gisteren las ik in een boek dat alles vast staat. Alles! Vast. Ook het feit dat U dit nu leest. En de gedachten die er naar aanleiding van het gelezene bij U bovenkomen. (Had je d’r iets anders bij kunnen denken!?) ... Geen vrije wil dus. Deze bewering is zo van God los dat we ze aux sérieux moeten nemen vind ik. Als iemand iets volkomen belachelijks zegt geraak ik oprecht nieuwsgierig naar het waarom. Waarom doet iemand dat. Iets zo onnozels zeggen. En blijkbaar heeft hij er ook een uitgever voor gevonden. En een drukker. En een koper! Ik namelijk.
Nu is het niet de eerste de beste die deze bewering de wereld in stuurt. De auteur heet : Nisergadattha Maharaj. Bij velen onder U valt nu ongetwijfeld alles op z’n plaats. Niserghadattha, één van de kampioenen van Indische vedanta filosofie. Ik kende evenwel de man niet. Blijkt een sigarettenverkoper te zijn geweest in een achterbuurt van Mumbai. Daar had hij een winkeltje. Nadat hij de verlichting had bereikt, bleef hij gewoon verder zijn sigaretjes verkopen maar wanneer na vijven het winkeltje dicht ging ontving hij achter, in een leeg gemaakte stockageruimte, bezoekers van over de hele wereld die hoopten door naar hem te luisteren evenzeer tot verlichting te worden gepromoveerd.
Verlichting is in onze contreien, en eigenlijk overal elders ter wereld, een erg onduidelijk begrip. En over het algemeen valt het zo moeilijk te bereiken dat het overgrote deel van de mensheid niet eens de moeite doet om er naar te zoeken. Nochthans betekent het in wezen : Einde van alle zorgen. Geen problemen meer! Werkelijk : Geen. Je leeft nog. Je kan nog pijn voelen. Je kan zelfs nog kwaad worden en geïrriteerd. Maar : dat is geen probleem meer. Je zit ergens op een punt met je innerlijk waarop je bij alles duidelijk kan zien : Dat zijn dingen die komen en gaan. Stuk voor stuik uitermate boeiend en interessant maar tevens vluchtig als de wolken, de wind, de regen, de zonneschijn, vogels in de achtertuin enz ... . Stel je voor dat je door een geliefde verlaten wordt.... Dus die schreeuwt naar je : ' Ik wil je nooit meer zien! Is dat duidelijk!' En dan draait zij zich om en trekt de deur met kracht achter zich dicht. BHAM! En daar sta je dan ... (je weet wel) Maar als je verlicht bent heeft zulk een scène net hetzelfde effect op je heeft als wanneer een musje landt in de achtertuin Tjilp! Tjilp! en dan ‘brrrrt’ weer weg is. Met z’n vleugeltjes. Dat is verlichting. Dan ben je helemaal los van je persoonlijkheid en je ziet Gods schepping, Shiva’s dans of wat voor naam de mensen daar ook aan gegegven hebben, je ziet alles wat zich manifesteert als één perfect geregisseerd spectakel van dingen die eindeloos komen en gaan, en die alleen het belang hebben dat mensen er aan hechten. En zelfs dat niet. Want alles, werkelijk alles wat door gedachten wordt geproduceerd is een illusie. Vluchtig en elk belang ontdaan. Je liefde, je persoon, je diepste overtuiging ... allemaal vluchtige verschijnselen, die onstaan zijn uit, en gedoemd om weer te verdwijnen in, een eindeloos kolken van situaties, omstandigheden en gebeurtenissen die wij ‘leven’ noemen en ‘geschiedenis.' Neem nu (als laatste voorbeeldje) : Nieuwjaar. Ik stond op het ultieme moment alleen in een bos, midden tussen de bomen, ver van alle uit champagneflessen afgeschoten vuurwerk. Niet één boom stond te tellen. De lichte vrieswind die met de takken suisde hield niet even de adem in. En zowat drie en een kwart minuut over twaalf zei er vlakbij een dikke kraai Whàààh! Whààh! Whààh! Zo maar. Nieuwjaar bestaat niet . Op Mars en zo. Het is een concept waar we belang aan hechten. – Wat moet ik aantrekken met nieuwjaar!?– Iets dat we onszelf collectief hebben aangepraat. Een verhaal dat we elkaar en onszelf vertellen. Net zoals onze persoonlijkheid, vrijheid, afgescheidenheid. Dat zijn slechts verhalen die we elkaar en onszelf vertellen om een gevoel dat we hebben uit te drukken. Maar ze bestaan alleen maar als concepten in ons denken. Wanneer het denken ophoudt en de werkelijkheid rechtstreeks wordt beleefd, zonder die filter van gedachten die overal woorden op plakt, woorden die dan weer begrippenkaders oproepen via de welke we verbonden zijn met de cultuur van het gezin waar we uitkomen, de familie; het volk, de hele landstreek (Europa) waarin we toevallig geboren zijn.... enz. Wanneer het denken ophoudt, verdwijnen ook alle formats en zie je, naar het schijnt, dat de hele schepping één grote minutieuse en onbegrijpelijk prachtige en perfect uitgevoerde goddelijke choreografie is. Dat heb ik gisteren gelezen. En het kwam van Nisergadattha Maharaj . ....
Oh ja,
En ik ben gisteren ook genomineerd voor de Cultuurprijzen Vlaanderen editie 2009.
|
|
|
Tuesday 03 November 2009 |
Gisteren werd ik opgebeld door een mevrouw die goed nieuws had. Kon je horen aan haar stem. Ze hikte een beetje.
Ze kwam me vertellen dat de tekst van ' Zoals de dingen gaan ' genomineerd is voor de prestigieuze1 Taalunie Toneelschrijfprijs 2009. Bekendmaking van de laureaat en uitreiking van de prijs op 30 nov. a.s. in het Stadhuis van Antwerpen.
Ik kan d'r helaas niet bij zijn. Ik zit op een reeds lang geplande retraite dan. Maar ik was wel blij met het telefoontje. Of ik 'm nou win of niet doet er niet toe. Mijn tekst is met twee andere teksten geselecteerd uit een hoop van misschien wel tachtig of honderdtwintig toneelstukken. Er wordt altijd enorm op ingetekend.
Ben blijer dan vroeger, merk ik.
Ik heb vroeger zowat alles gewonnen wat er te winnen viel. Maar toen was ik nog jong en een beetje blasé realiseer ik me nu. Ik vond het bijna storend al die bijval, het hield me van m'n werk af nl.: het onderzoek van de werkelijkheid ....
Ondertussen heb ik begrepen dat ik toen 'ontdekt' werd in een sector die voortdurend naar nieuwe ontdekkingen op zoek is. Een sector waarin je niet twee keer kan worden ontdekt.
De Volkskrant wijdde slechts een kwart kolommetje aan de voorstelling van ‘Zoals de dingen gaan’ onder de titel 'Peter De Graef doet het weer.' En met 'het' bedoelen ze dan: 'weergaloos zijn'. Het artikel leek haast bedoeld om over te hoofd gezien te worden, zeker naast een enorme bijdrage met foto van collega Wim Helsen die op dat moment in Nederland ontdekt werd.
Maar nu : Blij dus.
Geen subsidies gehad dit jaar en al een hele tijd aan het sukkelen met het realiseren van plannen. Ik heb een beetje een moeilijke relatie met de overheid. Of geen relatie eigenlijk. Een dialoog met de bevoegde instanties blijkt lastig. Een gesprek niet mogelijk: niemand is persoonlijk verantwoordelijk. Het zijn commissies of het is een onbereikbare minister. Moeilijk, moeilijk, moeilijk. Het publiek weet mij nochtans wel naar waarde te schatten. Bij alles wat ik doe blijken de zalen telkens goed gevuld. Tot mijn eigen verbazing vermits ik toch ruim twee jaar weg ben geweest.
In Nederland weet men m’n werk ook naar waarde te schatten. Ik schrijf veel voor Nederlanders. Nog steeds. Ik wordt gebeld en krijg schrijfopdrachten. De budgetten voor cultuur liggen daar ruim twee keer hoger dan hier. Is ook logisch met ruim 16 milj. belastingbetalers daar tegen 10 milj. bij ons.
Maar hier in Vlaanderen ... .
Een paar jaar geleden ben ik er door het beleid van onze toenmalige minister (Anciaux met zijn motto ‘Geen personen alleen instellingen’) het land uitgezet . Ik werd toen samen met een aantal leeftijdgenootjes naar Nederland gezogen. In Nederland heerst er een uitermate vriendelijk klimaat voor mensen die bewezen hebben over talent te beschikken… Maar na een paar jaar merk je: ‘Ik ben geen Nederlander’, ‘Ik heb geen oranjegevoel’ en de Nederlanders voelen niet in hun binnenste waar mijn voorstellingen over gaan, ze weten niet wat ze d'r mee moeten. (cfr. recensies 'Manfred', 'De Gebroeders Ouedraogo', 'Sukkels'). Terwijl Vlamingen die de moeite hebben gedaan om in Nederland naar deze voorstellingen te komen kijken, uitzinnig waren van enthousiasme én gefrustreerd omdat ze in Vlaanderen niet te zien waren.
Daarom wilde ik terug komen. Maar het is lastig om hier weer ‘n poot aan de grond te krijgen. De mensen die nu beslissen over mijn werkingsmiddelen hebben geen idee van wat ik de afgelopen jaren heb gedaan. Er zijn programmatoren die eens niet weten wie ik ben!? Daar stond ik van te kijken! Bovendien is het zo dat er hier in Vlaanderen, tussen de mensen die bevoegd zijn voor de verdeling van de fondsen en voor de programmatie van schouwburgen nogal wat individuen zitten die zich uit profileringsdrang vaak eigenzinnig opstellen.
De keuze van het Kaaitheaterfestival bv., toont deze trend duidelijk aan. Het is een thematentoonstelling geworden naar aanleiding van wat er op dit ogenblik omgaat in theater en is als dusdanig totaal afgeweken van de oorspronkelijke bedoeling van het festival: namelijk het grote publiek de beste voorstellingen van het voorbije jaar te presenteren.
Men kan vraagtekens plaatsen bij het eigenzinnig individualisme en de scoordrang in die kringen. Dat een onafhankelijk galeriehouder zoiets doet is volkomen verdedigbaar. Die steekt zijn nek uit. Indien hij er naast zit met zijn eigenzinnigheid gaat zijn galerie op de fles. Maar hier gaat het over mensen die werken met overheidsgeld en die geen enkel persoonlijk risico lopen. Bovendien gaat deze praktijk ten koste van een oudere generatie theatermakers, die beschikken over een hoop vakkennis én levenservaring. Op zich een interessante combinatie voor het maken van kunst. Alleen: deze mensen naar voor willen schuiven profileert voor geen meter. Daarbij zijn ze door hun anciënniteit wettelijk duur. Als gevolg van dat alles blijven ze vaak in de kou staan.
Vandaar dat ik blij ben met - en ook verrast door de nominatie. Ik ben het niet meer gewend.
Ik ben niet boos en gefrustreerd ben omdat ik zo moeizaam aan werkingsmiddelen geraak. Ik ben vooral verbaasd. De voorstelling van ‘Zoals de dingen gaan’-waarvan de tekst nu bekroond is en die in de media unaniem als toptoneel bestempeld werd- is gemaakt met geld van mijn eigen spaarrekening. Daar heeft de overheid geen euro aan besteed. Ik leefde van een werkeloosheidsuitkering terwijl ik repeteerde. Technisch gesproken was ik zelfs strafbaar wegens zwartwerk. De belichter en muzikant hebben hun prijs fors moeten laten zakken, omdat ik niet meer geld ter beschikking had. En voor een noodzakelijke klanktechnicus was geen geld, van daar de beroerde versterking in sommige zalen (waarvoor nog steeds mijn excuses). Maar zo staan de zaken er voor op dit ogenblik hier in Vlaanderen : Toptoneel wordt gemaakt met zakgeld.
En men kan dit 's een keertje doen. Om de overheidsmensen argumenten in handen te geven om je de volgende keer wel te subsidiëren. Maar je kan dat niet blijven doen. En als dan de volgende keer de subsidie weer wordt geschrapt, dan ga ik in een soap als David bij VTM meespelen. Ik heb twee kinderen in het hoger onderwijs. En ik ben overtuigd boeddhist. Dus schakel ‘k met de glimlach over op dit soort hilarisch pragmatisme. Maar het blijft wel verbijsterend, dat een land, een volk, een natie het zo ver laat komen dat een van zijn bekroonde toneelschrijvers om den brode moet meedraaien in het meest beroerd geschreven drama dat er in dat land te vinden is2. Het lijkt het voormalige Oostblok wel.
Ondertussen word ik ook benaderd door allerlei 'jonge ontdekkingen' die op zoek zijn naar 'een coach.' Een Turkse hangjongere uit Genk is bij me langs geweest, een Nigeriaanse danser uit Brussel die een solo wil maken belde me. Allemaal hebben ze geld van de overheid om mij als coach te betalen. Ik ga op al deze uitnodigingen in want het is goed geld. Ik besteed een aantal gesprekken en één of meerdere repetities alvorens ik besluit zo'n klus al dan niet aan te nemen. Maar al te vaak kom ik tot de conclusie dat deze mensen nog over te weinig basisvaardigheden beschikken om ze met alleen die coachingbevoegdheid tot een goed resultaat te leiden. Maar hoe zot is dat!? Er is geen geld om mij mijn eigen oeuvre verder te laten ontwikkelen maar wel om mij tevergeefs wat mee te laten morrelen aan het onvolgroeide gepoog van jonge makers die stuk voor stuk wel iets interessants hebben maar die ook nog heel veel niet hebben, die eerst nog meer naar school zouden moeten. Of die nog een tijdlang zouden moeten kunnen meedraaien in grotere projecten om het vak verder te leren.
Ik mag evenwel niet onvermeld laten dat ik door het Vlaams Fond voor de Letteren in de watten ben gelegd de laatste jaren. Ze hebben me telkens met een flinke dotatie een aantal maanden uit de werkeloosheidslijsten gehouden. Ik beschouw het als een voorrecht om op kosten van de overheid thuis te mogen zitten schrijven. Alleen: ik schrijf toneel en als toneel niet wordt opgevoerd ligt het te beschimmelen in de schuif. Zonder werkingsmiddelen is het zeer de vraag hoe lang Het Vlaams Fonds voor de Letteren door kan gaan met het ondersteunen van een schrijver die niet wordt gespeeld...
Daarom ben ik (nog ‘s) uitermate blij met deze nominatie voor een tekst die ik twintig jaar geleden, -toen ik zelf het ‘onvolgroeide gepoog’ nauwelijks ontgroeid was en met m’n naam in kapitalen en met woorden als ‘weergaloos’ en ‘om te koesteren’ in de krant kwam-, onmogelijk had kunnen schrijven.
Dank. Dank. Dank. 1 Ik weet niet of die prijs nu werkelijk prestigieus is . Ik heb dat er zelf bij verzonnen. 2 Met alle respect overigens voor mijn collega’s. Ik heb zowel bij de schrijvers als de regisseurs, de acteurs en de technici alleen maar enorm gedreven en gemotiveerde mensen ontmoet. Maar het geld, de tijd en de middelen die men wil vrijmaken voor de productie doet vermoeden dat het enige doel van de soap het maken van winst is en het tevreden stellen van de aandeelhouders. Er is slechts één criterium: zorgen dat er zo veel mogelijk kijkers zijn voor zo weinig mogelijk geld die tussen twee reclameblokken niet wegzappen… Foei, aandeelhouders!
|
|
|
Monday 26 January 2009 |
|
(deze week werd bekend dat we geen projectsubsidie krijgen voor volgend jaar)
Hoe komt dit Bert!? Doe je dat nu omdat ik het woord ‘progressief’ niet in de titel van mijne nieuwe stuk heb verwerkt!? Waarom mail je me dat dan niet even. Nu zit ik weer tegen een verplicht sabbatjaar aan te kijken. Dat is al de tweede keer. Ik heb je vorige keer veertien brieven gestuurd, Daar heb je nooit op geantwoord. Dat waren nochthans aardige brieven. Wel wat eerlijk soms maar toch was de grondtoon welwillend.
De lezer kan deze brieven raadplegen op deze site Onder de rubriek ‘teksten’ Onderaan. Brieven aan Bert. 14 stuks.
|
|
Lees meer...
|
|
|
Wednesday 31 December 2008 |
|
2008 komt nooit meer terug. Ik weet dat ik met deze uitspraak weinig vijanden zal maken tenzij misschien haters van trivialiteiten maar toch is er elk jaar iets in mij dat zich verzet. Ik weet niet of 2008 nooit meer terug komt.
|
|
Lees meer...
|
|
|
Tuesday 30 December 2008 |
|
Vorig jaar zat ik rond deze tijd kerst te vieren in Koudougou, bij de familie van een gepensioneerde timmerman. Ik was de gast van één van zijn zoons die zijn twee kamerwoning op hert erf van zijn vader had gebouwd....

Kerstbomenverkoop in hte centrum van Koudougou ... Mijn camera bleek niet bij machte om dat geflikker van die kerstverlichting in de tropenzon te vatten. Het woei een beetje en die dingen gingen bijzonder heftig te keer ... |
|
Lees meer...
|
|
|
|
<< Begin < Vorige 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende > Einde >>
|
| Resultaten 1 - 9 van 80 |